Xét nghiệm chức năng thận ở trẻ em gồm những chỉ số nào? Khi nào cần xét nghiệm?

1. Xét nghiệm chức năng thận ở trẻ em gồm những chỉ số nào?

Các xét nghiệm thường được sử dụng gồm:

Không phải trẻ nào cũng cần thực hiện tất cả các xét nghiệm trên. Bác sĩ sẽ lựa chọn tùy theo tình trạng bệnh.

2. Chỉ số Creatinine và Ure ở trẻ em có ý nghĩa gì?

Creatinine là chất được tạo ra từ hoạt động chuyển hóa của cơ, sau đó được thận đào thải.

Creatinine máu tăng có thể gặp khi chức năng lọc của thận suy giảm. Tuy nhiên, chỉ số này còn phụ thuộc vào tuổi, khối lượng cơ và tình trạng sức khỏe.

Đặc biệt, trẻ nhỏ có khối lượng cơ thấp nên Creatinine máu thường thấp hơn người lớn.

Ure là sản phẩm chuyển hóa protein, được tạo ra tại gan và đào thải chủ yếu qua thận.

Ure có thể tăng khi:

• Trẻ bị mất nước.

• Chức năng thận suy giảm.

• Cơ thể tăng phân hủy protein hoặc có những tình trạng bệnh lý khác.

Ure tăng không đồng nghĩa chắc chắn trẻ bị suy thận.

Lưu ý: Ure và BUN có liên quan nhưng không phải cùng một đơn vị đo, nên cần đọc đúng tên xét nghiệm trên phiếu kết quả.

3. Chỉ số eGFR ở trẻ em là gì?

eGFR (Estimated Glomerular Filtration Rate) là mức lọc cầu thận ước tính, giúp bác sĩ đánh giá khả năng lọc máu của thận.

Ở trẻ em, eGFR thường được tính dựa vào Creatinine máu và chiều cao, chẳng hạn bằng công thức Schwartz phù hợp với phương pháp xét nghiệm.

Ở trẻ trên 2 tuổi, eGFR thường đạt khoảng 90 mL/phút/1,73 m² trở lên, nhưng cần đánh giá theo tuổi và bối cảnh lâm sàng.

Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có mức lọc cầu thận sinh lý thấp hơn, sau đó tăng dần theo quá trình trưởng thành.

eGFR thấp một lần không đủ để chẩn đoán bệnh thận mạn.

Bác sĩ cần xem xét mức độ giảm, thời gian kéo dài và các dấu hiệu tổn thương thận khác.

4. Vì sao cần xét nghiệm điện giải khi đánh giá chức năng thận?

Thận có vai trò quan trọng trong việc điều hòa nước, điện giải và cân bằng toan – kiềm.

Một số bất thường thường được quan tâm:

• Natri giảm hoặc tăng: Có thể liên quan đến rối loạn cân bằng nước.

• Kali tăng hoặc giảm: Có thể ảnh hưởng đến hoạt động của tim và cơ.

• Clo và Bicarbonate bất thường: Gợi ý rối loạn toan – kiềm.

• Canxi và Phospho bất thường: Có thể liên quan đến bệnh thận, chuyển hóa xương hoặc những nguyên nhân khác.

Không phải mọi rối loạn điện giải đều do bệnh thận. Nôn ói, tiêu chảy, mất nước và nhiều bệnh lý khác cũng có thể gây thay đổi các chỉ số này.

5. Khi nào trẻ cần xét nghiệm chức năng thận?

Bác sĩ có thể chỉ định khi trẻ có:

• Tiểu ít bất thường hoặc lượng nước tiểu giảm rõ.

• Phù mặt, phù chân.

• Tiểu máu hoặc protein niệu kéo dài.

• Huyết áp cao.

• Nhiễm trùng đường tiết niệu tái phát kèm yếu tố nguy cơ.

• Bệnh lý thận hoặc dị tật hệ tiết niệu đã được chẩn đoán.

• Đang sử dụng thuốc cần theo dõi chức năng thận.

Ngoài ra, một số trẻ bị mất nước nặng, nhiễm trùng nặng hoặc có bệnh lý toàn thân cũng cần kiểm tra chức năng thận.

Cần đưa trẻ đi khám khẩn cấp nếu tiểu rất ít hoặc không tiểu, phù nhiều kèm khó thở, lơ mơ, co giật hoặc có biểu hiện bệnh nặng.

Lời khuyên của bác sĩ: Xét nghiệm chức năng thận ở trẻ em có ý nghĩa gì?

Cha mẹ hãy nhớ:

CREATININE: Giúp đánh giá khả năng lọc của thận nhưng phụ thuộc vào tuổi và khối lượng cơ.

URE: Có thể tăng do mất nước, tăng chuyển hóa protein hoặc suy giảm chức năng thận.

eGFR: Giúp ước tính mức lọc cầu thận, cần diễn giải theo độ tuổi.

ĐIỆN GIẢI: Giúp phát hiện các rối loạn cân bằng nước và khoáng chất.

XÉT NGHIỆM NƯỚC TIỂU: Rất quan trọng để phát hiện sớm một số bệnh lý thận.

CREATININE BÌNH THƯỜNG KHÔNG ĐỒNG NGHĨA CHẮC CHẮN THẬN HOÀN TOÀN BÌNH THƯỜNG.

Xét nghiệm chức năng thận ở trẻ em cần được đánh giá kết hợp với tuổi, chiều cao, huyết áp, lượng nước tiểu và tình trạng lâm sàng.

Khi có kết quả bất thường, cha mẹ nên đưa trẻ đến bác sĩ để được xác định nguyên nhân và hướng theo dõi phù hợp.

BS CKII Trịnh Đình Thế Nguyên
Chuyên khoa Nhi & Dinh dưỡng
bsnguyennhikhoa