Chỉ số Creatinine máu ở trẻ em tăng có nguy hiểm không? Có phải suy thận không?

1. Chỉ số Creatinine máu ở trẻ em là gì?

Creatinine là sản phẩm được tạo ra từ quá trình chuyển hóa bình thường của cơ, sau đó được thận đào thải chủ yếu qua nước tiểu.

Khi khả năng lọc máu của thận giảm, Creatinine có thể tích tụ và tăng trong máu.

Tuy nhiên, nồng độ Creatinine còn phụ thuộc vào:

• Độ tuổi của trẻ.

• Khối lượng cơ.

• Tình trạng dinh dưỡng.

• Tình trạng mất nước.

• Một số loại thuốc và phương pháp xét nghiệm.

Trẻ nhỏ có khối lượng cơ thấp nên Creatinine máu thường thấp hơn người lớn.

2. Creatinine máu ở trẻ em bao nhiêu là bình thường?

Giá trị Creatinine thay đổi đáng kể theo tuổi, giới tính, khối lượng cơ và phương pháp xét nghiệm.

Bảng dưới đây là khoảng tham khảo minh họa, không phải ngưỡng chẩn đoán áp dụng cho mọi phòng xét nghiệm.

Ở trẻ sơ sinh, Creatinine chịu ảnh hưởng của Creatinine từ mẹ trong những ngày đầu đời và thay đổi theo tuổi thai, tuổi sau sinh.

Lưu ý: Không nên sử dụng giới hạn Creatinine của người lớn để đánh giá trẻ em.

Ví dụ, Creatinine 0,8 mg/dL có thể không bất thường ở một thiếu niên nhưng có thể là dấu hiệu đáng lo ở trẻ nhỏ.

3. Vì sao Creatinine máu ở trẻ em tăng?

Một số nguyên nhân gồm:

Mất nước: Trẻ nôn ói, tiêu chảy hoặc uống không đủ nước có thể giảm tưới máu thận, khiến Creatinine tăng.

Tổn thương thận cấp: Có thể xảy ra trong nhiễm trùng nặng, mất nước nặng hoặc một số bệnh lý khác.

Bệnh thận: Viêm cầu thận, bệnh thận mạn hoặc những bất thường cấu trúc hệ tiết niệu có thể làm giảm khả năng lọc máu.

Thuốc: Một số thuốc có thể gây tổn thương thận hoặc làm thay đổi nồng độ Creatinine.

Tắc nghẽn đường tiết niệu: Có thể ảnh hưởng đến khả năng đào thải nước tiểu và chức năng thận.

Creatinine tăng cần được đánh giá theo nguyên nhân, không thể chỉ nhìn vào một con số để kết luận suy thận.

4. Creatinine tăng bao nhiêu thì được xem là tổn thương thận cấp?

Trong thực hành lâm sàng, bác sĩ có thể nghi ngờ tổn thương thận cấp khi:

• Creatinine tăng từ 0,3 mg/dL (26,5 µmol/L) trở lên trong vòng 48 giờ.

• Hoặc tăng đến ít nhất 1,5 lần giá trị nền trong vòng 7 ngày.

• Hoặc lượng nước tiểu giảm theo tiêu chuẩn đánh giá tổn thương thận cấp.

Ví dụ, một trẻ có Creatinine nền 0,3 mg/dL, sau đó tăng lên 0,6 mg/dL trong 2 ngày là sự thay đổi đáng chú ý, dù con số 0,6 mg/dL có thể nằm trong khoảng tham khảo của một số nhóm tuổi.

Đặc biệt, Creatinine có thể chưa tăng ngay trong giai đoạn sớm của tổn thương thận cấp.

Vì vậy, bác sĩ cần đánh giá cả diễn tiến xét nghiệm và lượng nước tiểu.

5. Creatinine bình thường có nghĩa thận hoàn toàn bình thường không?

Không hẳn.

Một số bệnh lý thận ở giai đoạn sớm có thể chưa làm Creatinine tăng.

Ví dụ, trẻ có thể có:

• Protein trong nước tiểu.

• Hồng cầu niệu kéo dài.

• Tăng huyết áp.

• Bất thường cấu trúc thận.

Trong những trường hợp này, Creatinine vẫn có thể nằm trong giới hạn tham khảo.

Bác sĩ có thể sử dụng thêm eGFR (mức lọc cầu thận ước tính), xét nghiệm nước tiểu, đo huyết áp hoặc siêu âm thận để đánh giá đầy đủ hơn.

6. Khi nào trẻ có Creatinine tăng cần đi khám?

Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám sớm khi:

• Creatinine tăng so với kết quả trước đó.

• Trẻ tiểu ít bất thường.

• Phù mặt, phù chân.

• Tiểu máu hoặc protein niệu.

• Huyết áp tăng.

• Creatinine tăng kéo dài hoặc không rõ nguyên nhân.

Cần đưa trẻ đi cấp cứu nếu có biểu hiện không tiểu hoặc tiểu rất ít, phù nhiều kèm khó thở, lơ mơ, co giật hoặc mất nước nặng.

Không nên tự ý cho trẻ uống thuốc lợi tiểu hoặc tăng lượng nước quá mức khi chưa xác định nguyên nhân.

Lời khuyên của bác sĩ: Creatinine máu ở trẻ em tăng có đáng lo không?

Cha mẹ hãy nhớ:

CREATININE TĂNG: Có thể phản ánh suy giảm khả năng lọc máu của thận.

CREATININE Ở TRẺ NHỎ: Thường thấp hơn người lớn do khối lượng cơ ít hơn.

CREATININE TĂNG NHANH: Cần đánh giá nguy cơ tổn thương thận cấp.

CREATININE BÌNH THƯỜNG: Không loại trừ hoàn toàn bệnh thận.

KHÔNG ĐÁNH GIÁ CHỨC NĂNG THẬN CHỈ DỰA VÀO MỘT KẾT QUẢ CREATININE.

Creatinine là xét nghiệm quan trọng trong Nhi khoa, nhưng cần được diễn giải theo độ tuổi, chiều cao, diễn tiến xét nghiệm và tình trạng lâm sàng.

Khi phát hiện Creatinine bất thường, cha mẹ nên đưa trẻ đến bác sĩ để được đánh giá nguyên nhân và hướng theo dõi phù hợp.

BS CKII Trịnh Đình Thế Nguyên
Chuyên khoa Nhi & Dinh dưỡng
bsnguyennhikhoa