1. Xét nghiệm nước tiểu ở trẻ em để làm gì?
Xét nghiệm nước tiểu có thể giúp bác sĩ:
-
Phát hiện dấu hiệu nhiễm trùng đường tiết niệu.
-
Đánh giá tình trạng tiểu đạm, tiểu máu.
-
Hỗ trợ phát hiện một số bệnh lý thận.
-
Phát hiện đường hoặc ketone bất thường trong nước tiểu.
-
Đánh giá một phần khả năng cô đặc nước tiểu.
Tuy nhiên, không phải mọi trẻ bị sốt hoặc mắc bệnh đều cần xét nghiệm nước tiểu.
2. Các chỉ số xét nghiệm nước tiểu ở trẻ em có ý nghĩa gì?
Một số chỉ số thường gặp trên phiếu xét nghiệm:
| Chỉ số | Ý nghĩa |
|---|---|
| LEU | Bạch cầu niệu, có thể gợi ý viêm hoặc nhiễm trùng đường tiết niệu |
| NIT | Nitrite, dương tính có thể gợi ý sự hiện diện của một số vi khuẩn |
| PRO | Protein niệu, giúp phát hiện tình trạng tiểu đạm |
| BLD | Máu trong nước tiểu, cần xác định có hồng cầu niệu hay không |
| GLU | Glucose niệu, có thể liên quan đến tăng đường huyết hoặc bất thường ở thận |
| KET | Ketone niệu, có thể xuất hiện khi nhịn ăn, nôn ói hoặc rối loạn chuyển hóa |
| SG | Tỷ trọng nước tiểu, phản ánh mức độ cô đặc của nước tiểu |
| pH | Độ acid hoặc kiềm của nước tiểu |
Một chỉ số dương tính chưa đủ để kết luận trẻ mắc bệnh. Bác sĩ cần đánh giá kết hợp triệu chứng và các xét nghiệm cần thiết khác.
3. Khi nào trẻ cần xét nghiệm nước tiểu?
Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm khi trẻ có các biểu hiện:
-
Sốt không rõ nguyên nhân, đặc biệt ở trẻ nhỏ.
-
Tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu nhiều lần.
-
Đau bụng dưới hoặc đau vùng hông lưng.
-
Nước tiểu đỏ, sẫm màu hoặc nghi ngờ có máu.
-
Phù mặt, phù chân hoặc nghi ngờ bệnh lý thận.
-
Uống nhiều, tiểu nhiều, sụt cân bất thường.
Một số trẻ mắc bệnh thận không có triệu chứng rõ ràng và chỉ được phát hiện bất thường qua xét nghiệm.
4. Xét nghiệm nước tiểu bất thường có nguy hiểm không?
Không phải mọi bất thường đều nguy hiểm.
Ví dụ:
-
LEU dương tính: Có thể gặp trong nhiễm trùng tiểu nhưng cũng có thể do mẫu bị nhiễm bẩn.
-
PRO dương tính: Đôi khi xuất hiện thoáng qua khi trẻ sốt hoặc vận động nhiều.
-
BLD dương tính: Cần kiểm tra thêm để xác định nguyên nhân.
-
KET dương tính: Có thể gặp khi trẻ ăn uống kém hoặc nhịn ăn kéo dài.
Tuy nhiên, nếu bất thường kéo dài hoặc đi kèm triệu chứng đáng lo ngại, trẻ cần được bác sĩ đánh giá kỹ hơn.
5. Lấy mẫu nước tiểu cho trẻ như thế nào để có kết quả chính xác?
Cách lấy mẫu ảnh hưởng rất lớn đến kết quả xét nghiệm.
-
Trẻ đã tự đi tiểu được: Thường lấy mẫu nước tiểu giữa dòng vào dụng cụ sạch, đúng hướng dẫn.
-
Trẻ nhỏ chưa kiểm soát tiểu tiện: Cần được hướng dẫn phương pháp lấy mẫu phù hợp.
-
Nếu nghi ngờ nhiễm trùng tiểu ở trẻ chưa tự đi tiểu được, mẫu lấy bằng túi dán không đủ tin cậy để xác định bệnh qua cấy nước tiểu.
Mẫu nên được chuyển đến phòng xét nghiệm sớm và bảo quản đúng cách nếu chưa thể xét nghiệm ngay.
Lời khuyên của bác sĩ: Khi nào cần xét nghiệm nước tiểu cho trẻ?
Cha mẹ hãy nhớ:
LEU, NIT: Giúp gợi ý nhiễm trùng đường tiết niệu.
PRO, BLD: Giúp phát hiện những bất thường có thể liên quan đến thận và đường tiết niệu.
GLU, KET: Có thể gợi ý một số vấn đề chuyển hóa.
SG, pH: Cung cấp thêm thông tin về đặc điểm nước tiểu.
XÉT NGHIỆM NƯỚC TIỂU BẤT THƯỜNG KHÔNG ĐỒNG NGHĨA TRẺ CHẮC CHẮN MẮC BỆNH.
Điều quan trọng là bác sĩ cần kết hợp kết quả xét nghiệm với độ tuổi, triệu chứng và tình trạng sức khỏe của trẻ để xác định nguyên nhân và hướng xử trí phù hợp.
BS CKII Trịnh Đình Thế Nguyên
Chuyên khoa Nhi & Dinh dưỡng
bsnguyennhikhoa
