1. Xét nghiệm chức năng gan ở trẻ em gồm những chỉ số nào?
Các chỉ số thường được sử dụng gồm:
| Chỉ số | Ý nghĩa chính |
|---|---|
| AST (GOT) | Men có trong gan, cơ và một số mô khác |
| ALT (GPT) | Men phản ánh tổn thương tế bào gan, tương đối đặc hiệu cho gan hơn AST |
| GGT | Hỗ trợ đánh giá bệnh lý gan mật |
| ALP | Men liên quan đến gan mật và xương |
| Bilirubin | Đánh giá chuyển hóa và bài tiết sắc tố mật |
| Albumin | Một trong những chỉ số phản ánh khả năng tổng hợp protein của gan |
| PT/INR | Đánh giá quá trình đông máu, có thể phản ánh khả năng tổng hợp yếu tố đông máu của gan |
Lưu ý: AST, ALT, GGT và ALP thường được gọi chung là men gan, nhưng không trực tiếp đo chức năng hoạt động của gan.
2. Chỉ số AST và ALT ở trẻ em tăng có nguy hiểm không?
AST và ALT là hai chỉ số thường được bác sĩ quan tâm khi đánh giá tổn thương tế bào gan.
Men gan có thể tăng trong:
-
Nhiễm virus hoặc viêm gan.
-
Một số bệnh nhiễm trùng toàn thân.
-
Tác dụng của thuốc hoặc chất gây độc cho gan.
-
Bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa.
-
Một số bệnh lý cơ, đặc biệt có thể làm tăng AST.
AST hoặc ALT tăng không đồng nghĩa trẻ bị suy gan.
Bác sĩ cần đánh giá mức độ tăng, thời gian kéo dài và các biểu hiện lâm sàng để xác định nguyên nhân.
3. GGT, ALP và Bilirubin có ý nghĩa gì?
GGT và ALP giúp bác sĩ đánh giá một số bất thường liên quan đến gan và đường mật.
Tuy nhiên, ALP còn được tạo ra từ xương. Vì vậy, trẻ đang trong giai đoạn tăng trưởng có thể có ALP cao hơn người lớn mà không mắc bệnh gan.
Bilirubin là sắc tố được hình thành từ quá trình phân hủy hồng cầu.
Bilirubin tăng có thể gặp trong:
-
Vàng da sơ sinh.
-
Tình trạng tăng phá hủy hồng cầu.
-
Bệnh lý tế bào gan.
-
Bệnh lý ứ mật hoặc đường mật.
Bác sĩ thường phân biệt Bilirubin trực tiếp và gián tiếp để tìm nguyên nhân.
Đặc biệt, trẻ có vàng da kèm phân bạc màu hoặc nước tiểu sẫm cần được khám sớm để loại trừ bệnh lý gan mật.
4. Albumin và PT/INR có phản ánh chức năng gan không?
Gan có nhiệm vụ tổng hợp nhiều loại protein và yếu tố đông máu quan trọng.
Albumin giảm có thể gặp trong bệnh gan kéo dài, nhưng cũng có thể do suy dinh dưỡng, mất protein qua thận hoặc đường tiêu hóa.
PT kéo dài hoặc INR tăng có thể liên quan đến giảm tổng hợp yếu tố đông máu tại gan, nhưng cũng có thể gặp trong thiếu vitamin K hoặc các rối loạn đông máu khác.
Vì vậy, hai chỉ số này cần được đánh giá cùng tình trạng lâm sàng và các xét nghiệm liên quan.
INR tăng rõ ở trẻ nghi mắc bệnh gan cấp cần được đánh giá khẩn cấp, đặc biệt khi trẻ có biểu hiện lơ mơ hoặc rối loạn ý thức.
5. Khi nào trẻ cần xét nghiệm chức năng gan?
Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm gan khi trẻ có:
-
Vàng da, vàng mắt.
-
Nước tiểu sẫm màu hoặc phân bạc màu.
-
Gan to, đau bụng hoặc nghi ngờ bệnh gan mật.
-
Men gan tăng được phát hiện trước đó.
-
Béo phì kèm yếu tố nguy cơ bệnh gan nhiễm mỡ.
-
Đang sử dụng một số thuốc cần theo dõi ảnh hưởng đến gan.
Không phải trẻ nào bị sốt hoặc nhiễm siêu vi cũng cần xét nghiệm chức năng gan.
Ngoài ra, giá trị bình thường của các chỉ số gan thay đổi theo tuổi và phương pháp xét nghiệm, đặc biệt ở trẻ sơ sinh. Phụ huynh không nên tự so sánh kết quả của trẻ với ngưỡng tham khảo dành cho người lớn.
Lời khuyên của bác sĩ: Xét nghiệm chức năng gan ở trẻ em có ý nghĩa gì?
Cha mẹ hãy nhớ:
AST, ALT: Chủ yếu phản ánh tổn thương tế bào gan.
GGT, ALP: Hỗ trợ đánh giá bất thường gan mật; ALP còn liên quan đến sự phát triển của xương.
BILIRUBIN: Giúp đánh giá tình trạng vàng da và chuyển hóa sắc tố mật.
ALBUMIN, PT/INR: Hỗ trợ đánh giá khả năng tổng hợp của gan, nhưng còn chịu ảnh hưởng bởi nhiều nguyên nhân khác.
MEN GAN TĂNG KHÔNG ĐỒNG NGHĨA SUY GAN.
Xét nghiệm gan ở trẻ em cần được bác sĩ đánh giá dựa trên độ tuổi, triệu chứng và các chỉ số liên quan. Phụ huynh không nên tự kết luận bệnh hoặc sử dụng thuốc bổ gan khi chưa có chỉ định.
BS CKII Trịnh Đình Thế Nguyên
Chuyên khoa Nhi & Dinh dưỡng
bsnguyennhikhoa
