1. Chỉ số Glucose (GLU) trong nước tiểu là gì?
Bình thường, glucose được thận tái hấp thu gần như hoàn toàn nên xét nghiệm nước tiểu thường không phát hiện đường.
Khi GLU dương tính, có thể gặp trong:
-
Đường huyết tăng cao, đặc biệt ở trẻ mắc đái tháo đường.
-
Một số bất thường tái hấp thu glucose tại thận.
-
Một số tình trạng tăng đường huyết thoáng qua.
GLU dương tính không đồng nghĩa chắc chắn trẻ mắc đái tháo đường, nhưng cần được kiểm tra đường huyết để tìm nguyên nhân.
2. Chỉ số Ketone (KET) trong nước tiểu là gì?
Ketone là chất được tạo ra khi cơ thể sử dụng chất béo làm nguồn năng lượng.
KET có thể dương tính khi:
-
Trẻ nhịn ăn hoặc ăn uống kém.
-
Nôn ói, tiêu chảy kéo dài.
-
Trẻ đang sốt, nhu cầu năng lượng tăng.
-
Trẻ mắc đái tháo đường thiếu insulin.
Ở trẻ nhỏ, ketone niệu có thể xuất hiện sau một thời gian ăn uống kém, ngay cả khi trẻ không mắc đái tháo đường.
3. Glucose và Ketone cùng dương tính có nguy hiểm không?
Có thể nguy hiểm, đặc biệt khi trẻ có đường huyết tăng cao.
GLU và KET cùng dương tính có thể gợi ý tình trạng thiếu insulin, cần đánh giá nguy cơ nhiễm toan ceton do đái tháo đường (DKA).
Các dấu hiệu cảnh báo gồm:
-
Khát nhiều, uống nhiều nước.
-
Tiểu nhiều, sụt cân.
-
Buồn nôn, nôn ói, đau bụng.
-
Thở nhanh, thở sâu bất thường.
-
Mệt nhiều, lơ mơ.
Nếu trẻ có các dấu hiệu trên, cần đưa đến cơ sở y tế khẩn cấp.
Nhiễm toan ceton là biến chứng nguy hiểm, cần được chẩn đoán bằng xét nghiệm đường huyết, ketone và tình trạng toan máu, không chỉ dựa vào que thử nước tiểu.
4. Ketone dương tính nhưng Glucose âm tính có đáng lo không?
Không phải lúc nào cũng nguy hiểm.
Ví dụ, trẻ bị sốt, nôn ói hoặc ăn uống kém có thể xuất hiện ketone niệu do cơ thể thiếu nguồn năng lượng từ thức ăn.
Nếu trẻ tỉnh táo, uống được và không có dấu hiệu nguy hiểm, tình trạng này có thể cải thiện khi trẻ được bù nước và cung cấp năng lượng phù hợp.
Tuy nhiên, ketone niệu nhiều hoặc kéo dài, đặc biệt khi trẻ nôn liên tục, thở bất thường hoặc lơ mơ, cần được bác sĩ đánh giá ngay.
5. Khi GLU hoặc KET dương tính, trẻ cần xét nghiệm gì thêm?
Tùy tình trạng lâm sàng, bác sĩ có thể chỉ định:
-
Đường huyết: Kiểm tra tình trạng tăng hoặc hạ đường huyết.
-
HbA1c: Hỗ trợ đánh giá đái tháo đường.
-
Ketone máu, đặc biệt beta-hydroxybutyrate: Đánh giá tình trạng tăng ketone.
-
Điện giải, khí máu: Khi nghi ngờ nhiễm toan ceton.
Không phải trẻ nào có KET dương tính cũng cần làm toàn bộ các xét nghiệm trên.
Đặc biệt, không nên dùng kết quả đường niệu âm tính để loại trừ hoàn toàn bệnh đái tháo đường.
Lời khuyên của bác sĩ: Đường và Ketone trong nước tiểu trẻ em dương tính có nguy hiểm không?
Cha mẹ hãy nhớ:
GLU DƯƠNG TÍNH: Cần kiểm tra đường huyết để tìm nguyên nhân.
KET DƯƠNG TÍNH: Có thể gặp khi trẻ sốt, nhịn ăn hoặc ăn uống kém.
GLU VÀ KET CÙNG DƯƠNG TÍNH: Cần đánh giá sớm nguy cơ đái tháo đường và nhiễm toan ceton.
TRẺ NÔN NHIỀU, THỞ SÂU, LƠ MƠ: Cần được cấp cứu ngay.
Glucose và Ketone trong nước tiểu là những chỉ số hỗ trợ phát hiện rối loạn chuyển hóa, nhưng không đủ để tự chẩn đoán bệnh đái tháo đường ở trẻ em.
Khi kết quả GLU hoặc KET bất thường, cha mẹ nên đưa trẻ đến bác sĩ để được đánh giá và xử trí phù hợp.
BS CKII Trịnh Đình Thế Nguyên
Chuyên khoa Nhi & Dinh dưỡng
bsnguyennhikhoa
